1.2. ریزساختار سلول‌ها

مفاهیم

  • پروکاریوت‌ها ساختار سلولی ساده و بدون تقسیم بندی‌های جزئی‌ دارند.
  • یوکاریوت‌ها، ساختار سلولی تقسیم بندی شده‌ای دارند.
  • تقسیم سلولی در پروکاریوت‌ها از نوع تقسیم دوتایی است.
  • میکروسکوپ الکترونی، به مراتب وضوح بیشتری نسبت به میکروسکوپ نوری دارد.

کاربرد علم

  • ساختار و عملکرد اندامک‌های درونی سلول‌های ترشحی برون ریز پانکراس.
  • ساختار و عملکرد اندامک‌های درونی سلول‌های مزوفیل استوانه‌ای برگ‌.

ماهیت علم

  • پیشرفت تحقیقات علمی به پیشرفت و توسعه ابزار و تجهیزات وابسته است؛ اختراع میکروسکوپ الکترونی به فهم بیشتر و عمیق‌تر ساختار سلول‌ها انجامید.

مهارت آموزی

  • رسم ریز ساختار سلول‌های پروکاریوتی بر اساس میکروگراف‌های الکترونی.
  • رسم ریزساختار سلول‌های یوکاریوتی بر اساس میکروگراف‌های الکترونی.
  • تفسیر میکروگراف‌های الکترونی به منظور یافتن اندامک‌ها و تشخیص عملکرد سلول‌های تخصصی شده.

اختراع میکروسکوپ الکترونی

 پیشرفت تحقیقات علمی به پیشرفت و توسعه ابزار و تجهیزات وابسته است؛ اختراع میکروسکوپ الکترونی به فهم بیشتر و عمیق‌تر ساختار سلول‌ها انجامید.

بسیاری از پیشرفت‌ها در زیست‌شناسی طی 150 سال گذشته مرهون پیشرفت در طراحی و بهبود میکروسکوپ‌هاست. در نیمه دوم قرن 19 میلادی میکروسکوپ نوری بهبود یافته، توانست در کشف باکتری‌ها و سایر ارگانیسم‌های تک سلولی کمک شایانی به دانشمندان کند. در این زمان کروموزوم‌ها برای اولین بار مشاهده شدند و فرآیند‌ میتوز، میوز و تشکیل گامت کشف شد. اساس تولید مثل جنسی که پیش از آن توسط ویلیام هاروی[1] و برخی دیگر از زیست‌شناسان به آن اشاره شده بود، در اثر بررسی الحاق گامت­‌ها در میکروسکوپ نوری به دست آمد و مراحل تکوین جنینی نخستین بار در میکروسکوپ نوری دیده شد. همچنینی میکروسکوپ نوری به مطالعه پیچیدگی اندام‌هایی مانند کلیه کمک کرد و اندامک‌های سلولی مانند میتوکندری، کلروپلاست و سایر ساختارهای درون سلولی، کشف شدند.

با این وجود محدودیت‌هایی در مطالعات به وسیله میکروسکوپ نوری وجود داشت. به دلایل فنی که در ادامه در همین بخش توضیح داده خواهند شد، میکروسکوپ‌های نوری نمی‌توانستند تصویری شفاف از ساختارهایی کوچکتر از 2/0 میکرومتر ارائه دهند(یک میکرومتر یک هزارم میلیمتر است). بسیاری از ساختارهای زیستی کوچکتر از این مقدار هستند. برای مثال، غشای سلولی در حدود 01/0 میکرومتر ضخامت دارد. تا زمان اختراع نوع دیگری از میکروسکوپ یعنی میکروسکوپ‌های الکترونی، عملاً سرعت پیشرفت مشاهدات زیست‌شناسی متوقف شده بود.

میکروسکوپ‌های الکترونی در آلمان و در دهه 30 میلادی توسعه پیدا کردند و در دهه 40 و 50 وارد آزمایشگاه‌های تحقیقاتی شدند. به وسیله این میکروسکوپ‌ها، می‌توان تصاویری واضح از ساختارهایی به کوچکی 001/0 میکرومتر به دست آورد؛ این مقیاس بزرگنمایی حدود 200 برابر کوچکتر از چیزی است که میکروسکوپ نوری می‌توانست به ما نشان دهد. استفاده از این میکروسکوپ به زیست‌شناسان نشان داد، ساختار سلول‌های یوکاریوتی بسیار پیچیده‌تر از آن‌چیزی‌ است که گمان می‌کرده‌اند و باعث شد بسیاری از نظریه‌های مطرح شده تا پیش از آن زمان تغییر یابند. برای مثال در دهه 1890 میلادی مناطقی که به رنگ سبز تیره در کلروپلاست به وسیله میکروسکوپ‌های نوری مشاهده می شد را گرانا نامیدند و عنوان کردند که این مناطق، قطره‌های کلروفیلی هستند؛ میکروسکوپ الکترونی نشان داد که گرانا در حقیقت لوله‌هایی مسطح از کیسه‌های غشایی هستند که با کلروفیل‌ها در غشای سلولی قرار می‌گیرند. در حالی‌که در زیر میکروسکوپ نوری اینگونه به نظر می‌رسید که میتوکندری‌ها، استوانه‌ها و یا گوی‌هایی بدون ساختار هستند، میکروسکوپ الکترونی نشان داد که اینگونه نیست و میتوکندری‌ها از ساختارهای پیچیده غشایی درونی تشکیل شده‌اند.

میکروسکوپ الکترونی جزئیات زیادی در مورد چیزی که ما امروزه به عنوان ریز ساختار سلولی می‌شناسیم برای ما نمایان کرد. همچنین بسیاری از ویژگی‌های ناشناخته سلولی بدین طریق برای ما آشکار شد. برای مثال ریبوزوم‌ها، لیزوزوم‌ها و شبکه آندوپلاسمی همگی در دهه 50 میلادی، بعد از اختراع میکروسکوپ الکترونی، کشف و نامگذاری شدند. بسیار غیرمحتمل است ریزساختارهای دیگری به اهمیت ریزساختارهای مطرح شده وجود داشته باشد که همچنان ناشناس باقی مانده باشد؛ با این وجود پیشرفت در طراحی میکروسکوپ‌های الکترونی همچنان ادامه دارد و زمینه را برای اکتشافات بیشتر فراهم می‌کند. در بخش 8.2 الکترون توموگرافی، روشی برای ایجاد تصاویر سه بعدی به‌وسیله میکروسکوپ الکترونی، به عنوانی مثالی جدید از کاربردهای میکروسکوپ الکترونی، توضیح داده شده است.

وضوح[2] میکروسکوپ الکترونی

میکروسکوپ الکترونی، به مراتب وضوح بیشتری نسبت به میکروسکوپ نوری دارد.

اگر ما به یک درخت با چشم غیرمسلح نگاه کنیم، می‌توانیم برگ‌های آن را مشاهده کنیم ولی نمی‌توانیم سلول‌های سازنده آن برگ‌ها را ببینیم. چشم غیر مسلح نمی‌تواند اجسامی کوچکتر از 1/0 میلیمتر را ببیند. برای مشاهده سلول‌های یک برگ، ما نیاز به میکروسکوپ نوری داریم. این میکروسکوپ به ما این توانایی را می­‌دهد که اجسامی به کوچکی 2/0 میکرومتر را به شکل مجزا ببینیم؛ در نتیجه به وسیله آن به راحتی می‌توانیم سلول‌ها را ببینیم و آن‌ها را تشخیص دهیم.

قابل تشخیص کردن اجزای جدا از هم  از یک شیء به وسیله چشم را رزولوشن یا وضوح می‌نامیم.

حداکثر رزولوشن یک میکروسکوپ نوری 2/0 میکرومتر یا 200 نانومتر است. با وجود قدرتمند بودن لنز‌های میکروسکوپ نوری، رزولوشن آن به دلیل محدودیت طول موج نور ( 400 تا 700 نانومتر) بیشتر از این نمی‌شود. حتی اگر ما تلاش کنیم اشیاء کوچکتر را با استفاده از لنزهایی با بزرگنمایی بیشتر ببینیم‌، در نهایت تصویری مات به دست خواهیم آورد. به این دلیل که حداکثر بزرگنمایی لنزهای میکروسکوپ‌های نوری به طور معمول 400x است.کک

  وضوح
میلیمتر

mm

میکرومتر

µm

نانومتر

nm

چشم غیرمسلح 0/1 100 100000
میکروسکوپ نوری 0/0002 0/2 200
میکروسکوپ الکترونی 0/000002 0/001 1

پرتوهای الکترونی، به مراتب طول موج کوتاهتری دارند؛ بنابراین میکروسکوپ‌های الکترونی از رزولوشن بالاتری برخوردار هستند. رزولوشن میکروسکوپ‌های الکترونی نوین، حدودا 001/0 میکرومتر یا 1 نانومتر است. بدین ترتیب میکروسکوپ‌های الکترونی، رزولوشنی 200 برابر بزرگتر از میکروسکوپ نوری دارند. به این دلیل است که میکروسکوپ نوری می‌تواند ساختار سلول‌ها را برای ما نمایان کند ولی میکروسکوپ الکترونی قادر است ریزساختار‌های سلولی را به ما نشان دهد. این واقعیت توضیح می‌دهد که چرا برای مشاهده باکتری‌هایی به بزرگی 1میکرومتر، میکروسکوپ نوری کافی بوده ولی تا زمانی که میکروسکوپ الکترونی اختراع نشده بود، زیست‌شناسان از دیدن ویروس‌هایی به قطر 1/0 میکرومتر عاجز بوده‌اند.

فعالیت

علم و تجارت

زمانی‌که ارنست روسکا دانشجویی جوان در اواخر دهه 20 میلادی بود، سیم‌پیچ‌های مغناطیسی را ساخت که می‌توانستند پرتوهای الکترونی را متمرکز سازند. او روی ایده‌ای کار می‌کرد که بتوان به وسیله آن، با استفاده از پرتوی الکترونی به جای نور، تصویری معادل با تصویر به دست آمده از یک میکروسکوپ نوری را به دست آورد. در خلال دهه 30 میلادی، او این فناوری را تولید و بهینه کرد. در سال 1939، روسکا اولین میکروسکوپ الکترونی تجاری را طراحی کرد. در سال 1986 وی به واسطه‌ی تحقیقاتش مفتخر به دریافت جایزه نوبل فیزیک شد. روسکا با شرکت آلمانی زیمنس همکاری می‌کرد. همچنین شرکت‌هایی در بریتانیا، کانادا و ایالات متحده امریکا نیز به توسعه و ساخت میکروسکوپ‌های الکترونی پرداختند.

دانشمندان در کشور‌های مختلف معمولاً با یکدیگر همکاری می‌کنند ولی شرکت‌های تجاری این‌گونه نیستند.  به نظر شما دلیل این تفاوت چیست؟

 

ساختار سلول پروکاریوتی

پروکاریوت‌ها ساختار سلولی ساده و بدون تقسیم بندی‌های جزئی‌ دارند.

تمامی موجودات زنده را می‌توان بر اساس ساختار سلول‌هایشان به دو گروه تقسیم‌بندی کرد. یوکاریوت‌ها تقسیم‌بندی درون سلولی دارند که کروموزوم‌ها را در بر می‌گیرد و به آن هسته می‌گویند. هسته به وسیله پاکت هسته‌ای تشکیل شده از دولایه غشا از سایر بخش‌های سلول جدا می‌شود اما پروکاریوت‌ها هسته ندارند.

پروکاریوت‌ها اولین موجوداتی بودند که روی کره زمین تکامل پیدا کردند ولی همچنان ساده‌ترین ساختار سلولی را دارند. آن­‌ها عمدتاً کوچک هستند و در هرجایی – خاک، آب، پوست، درون روده‌ه و حتی در حوضچه‌های آب گرم مناطق آتشفشانی می‌­توان آن­‌ها را یافت.

تمامی سلول‌ها یک غشای سلولی دارند؛ ولی اکثر سلول‌ها مانند پروکاریوت‌ها در ناحیه بیرونی غشا، دیواره سلولی هم دارند. دیواره سلولی ساختاری ضخیم‌تر و قدرتمندتری نسبت به غشا‌ست. این ساختار از سلول محافظت می‌کند، شکل آن را حفظ می‌کند و از متلاشی شدن سلول جلوگیری می‌کند. در پروکاریوت‌ها، دیواره سلولی از پپتیدوگلیکان‌ها تشکیل شده است. این ترکیب عمدتاً منبعی خارج سلولی دارد.

از آنجایی که هیچ هسته‌ای در پروکاریوت‌ها نیست، فضای داخلی یک سلول پروکاریوتی به طور کامل با سیتوپلاسم پر شده‌است. سیتوپلاسم به وسیله غشاها تقسیم بندی نشده و در حقیقت یک محفظه پیوسته و یکپارچه است. به طور مشخص ساختار سلولی در این موجودات نسبت به یوکاریوت‌ها ساده‌تر است؛ با این وجود باید به خاطر داشت که به واسطه حضور ترکیبات بیوشیمیایی همچون آنزیم‌ها، ساختار سلول‌های پروکاریوتی بسیار پیچیده در نظر گرفته می‌شود.

اندامک‌­هایی که در سیتوپلاسم سلول‌­های یوکاریوتی حضوردارند از نظر ساختارهای متمایز با عملکردهای خاص، مشابه اندام­‌های موجودات­ چند سلولی هستند. پروکاریوت‌ها به جز ریبوزوم، اندامک دیگری در سیتوپلاسم خود ندارند. البته اندازه ریبوزوم‌های پروکاریوتی در مقیاس سودبرگ[3](s)، 70S و کوچکتر از ریبوزوم‌های یوکاریوتی است.

در بسیاری از میکروگراف‌های الکترونی به نظر می‌رسد که بخشی از سیتوپلاسم پروکاریوتی نسبت به سایر بخش‌های آن سبک‌تر است. این بخش، ماده ژنتیکی سلول را که عمدتاً به شکل یک مولکول DNA حلقوی است، در خود جای داده است. این مولکول DNA با پروتئین‌ها همراه نیست که این مسئله می‌تواند توضیحی بر سبک‌تر بودن این بخش نسبت به بخش‌هایی که حاوی پروتئین و ریبوزوم هستند، باشد. به این ناحیه سبک‌تر، ناحیه نوکلئوئیدی می‌گویند که به معنای شبه هسته، یعنی ناحیه‌­ای که حاوی مولکول DNA هست ولی هسته واقعی ندارد.

تقسیم سلولی در پروکاریوت‌ها

تقسیم سلولی در پروکاریوت‌ها از نوع تقسیم دوتایی است.

تمامی موجودات زنده نیاز به تولید سلول‌های جدید دارند و این امر تنها با تقسیم سلول‌های از پیش موجود، ممکن است. به تقسیم سلولی در پروکاریوت‌ها، تقسیم دوتایی می‌گویند. این مدل تقسیم برای تولید مثل غیرجنسی به کار می‌رود. در این روش یک کروموزوم حلقوی تقسیم و تبدیل به دو کروموزوم می‌شود که هر کدام در جهت مخالف هم به سمت دو انتهای سلول حرکت ‌می‌کنند. پس از آن به سرعت، تقسیم سیتوپلاسم سلول اتفاق می‌افتد. هر کدام از سلول‌های دختری یک نسخه از کروموزوم اولیه را دارند بنابراین از لحاظ ژنتیکی معادل یکدیگر هستند.

رسم سلول‌های پروکاریوتی

رسم ریز ساختار سلول‌های پروکاریوتی بر اساس میکروگراف‌های الکترونی.

به این دلیل که پروکاریوت‌ها بسیار کوچک هستند، ساختار درونی آن‌ها به وسیله میکروسکوپ نوری قابل مشاهده نیست. فقط با استفاده از بزرگنمایی بالاتر میکروگراف‌های الکترونی می‌توانیم جزئیات ساختار یا همان ریزساختارها را ببینیم. در نتیجه رسم ریزساختار یک سلولی پروکاریوتی، باید بر اساس میکروگراف الکترونی باشد.

دو میکروگراف الکترونی از باکتری E.coli‌  که از روده انسان جدا شده است، نمایش داده شده‌است. یکی از این تصاویر، برشی نازک از باکتری‌ست و اجزای درونی آن را نشان می‌دهد و دیگری به وسیله تکنیک متفاوتی تهیه شده و ساختارهای بیرونی باکتری را به نمایش گذاشته است. شکل ترسیم شده از هرکدام از آن‌ها، نیز قرار داده شده است. به وسیله مقایسه تصاویر رسم شده با میکروگراف‌های الکترونی می‌آموزید که چگونه می‌توان ساختارهای درونی سلول‌های پروکاریوتی را شناسایی کرد.

فعالیت

اسامی دیگر پروکاریوت‌ها

زیست‌شناسان گاهی از عنوان باکتری به جای پروکاریوت استفاده می‌کنند. این نام­گذاری همیشه دقیق و صحیح نیست زیرا پروکاریوت­‌ها شامل گروهی بزرگ‌تر از باکتری‌های واقعی (Eubacteria) و آرکی‌ها (Aechea می‌باشند. گروهی دیگر از موجودات فتوسنتز کننده وجود دارند که قبلاً جلبک‌های سبز آبی نامیده می‌شدند و ساختار پروکاریوتی داشتند اما جلبک‌ها، ساختار یوکاریوتی دارند. این مشکل شماره با تغییر نام این موجودات به سیانوباکتری‌ها حل شد.

استفاده از کلمات متفاوت توسط دانشمندان نسبت به غیر دانشمندان، چه مشکل شمارهاتی به همراه دارد؟

در زیر میکروگرافی دیگر از یک پروکاریوت نشان داده شده است. شما می‌توانید برای تقویت مهارت‌های خود در رسم ریزساختار سلول‌های پروکاریوتی از این تصاویر استفاده کنید. همچنین می‌توانید میکروگراف‌های الکترونی دیگری از طریق اینترنت بیابید و تصاویر آن‌­ها را رسم کنید. برای کشیدن این ساختارها بخصوص ریبوزوم ها نیاز به اختصاص زمان زیادی نیست. شما می‌توانید تنها حضور آن‌ها را در یک بخش کوچکی از سیتوپلاسم نشان دهید و در حاشیه‌ای از تصویرتان بنویسید که این ساختار در محل‌های دیگری از سلول نیز یافت می‌شود.

ک

ساختار سلول یوکاریوتی

یوکاریوت‌ها ساختار سلولی تقسیم بندی شده‌ای دارند.

با وجود اینکه سیتوپلاسم یک پروکاریوت فضایی یکپارچه است سیتوپلاسم سلول‌های یوکاریوتی تقسیم‌بندی شده است و نشان­‌دهنده این مساله است که ساختار درونی بسیار پیچیده‌تری نسبت به پروکاریوت‌ها دارند.. این بدین معناست که درون سلول‌های یوکاریوتی به وسیله جداکننده‌هایی ( غشاهای تک یا دو لایه) قسمت ­بندی شده است.

مهم­ترین بخش سلول یوکاریوتی هسته آن است که حاوی کروموزوم‌­های سلولی می‌باشد. بخش‌های درون سیتوپلاسم که با عنوان اندامک‌ها شناخته می‌شوند همانند اندام‌ها در بدن جانوران، نیز به منظور انجام وظیفه‌ای مشخص، تخصصی شده‌اند. هر اندامک درون یک سلول یوکاریوتی دارای ساختار و عملکردی متفاوت نسبت به اندامک دیگر است.

هر اندامک درون سلول‌های یوکاریوتی به منظور انجام یک وظیفه مشخص، دارای ساختار و عملکردی متفاوت و خاص است.

فعالیت

سلول‌های سیر و تقسیم‌ بندی

سلول‌های سیر درون واکوئل‌های خود ترکیبات سولفوری بی ضرری به نام alliin و در بخش دیگری از سلول، آنزیم alliinase ذخیره می‌کنند. این آنزیم، alliin را به ترکیبی با نام allicin تبدیل می‌کند که بو و عطر بسیار تندی دارد و برای حیوانات گیاهخوار سمی‌ست. این واکنش زمانی انجام می‌شود که موجود گیاه‌خوار سیر را گاز بزند و سلول‌هایش را تخریب کند. بدین طریق آنزیم و پیش‌ماده با هم ترکیب می‌شوند. بسیاری از انسان‌ها این رایحه را می‌پسندند اما برای ساطع شدن آن باید سیر له و یا خرد شود،  نه اینکه درسته مصرف شود.

*  شما می‌توانید این مسئله را به وسیله بو کردن یک حبه سیر کامل و سپس بریدن یا له کردن آن و مجدداً بو کردن سیر امتحان کنید.

مزایایی در تقسیم بندی سلول وجود دارد. مانند:

  • آنزیم‌ها و واکنش‌­دهنده‌­های مورد نیاز برای انجام یک واکنش، به جای پخش شدن در کل سیتوپلاسم، در یک محل متمرکز می­شوند.
  • ترکیباتی که می‌توانند به سلول آسیب برسانند درون اندامک‌های غشادار ذخیره می‌شوند. برای مثال، آنزیم‌­های لیزوزیم اگر به شکلی ایمن درون اندامک­ غشادار خود ذخیره نشوند، می‌توانند سلول را هضم کنند و از بین ببرند.
  • شرایطی مانند تغییر pH را می‌­توان در یک سطح ایده آل برای یک فرآیندی خاص درون اندامک حفظ کرد که ممکن است با سطح مورد نیاز برای سایر فرآیندهای سلول متفاوت باشد.
  • اندامک‌ها به همراه محتوایشان می‌توانند به راحتی در سرتاسر سلول جابه‌جا شوند.

رسم سلول‌های یوکاریوتی

رسم ریزساختار سلول‌های یوکاریوتی بر اساس میکروگراف‌های الکترونی.

ریزساختار سلول‌های یوکاریوتی بسیار پیچیده است و به همین دلیل بهتر است در هنگام رسم، تنها یک بخش از سلول ترسیم شود. ترسیم شما در حقیقت تفسیر شما از ساختار سلول است پس ابتدا باید با ساختار اندامک‌هایی که احتمالاً در سلول حضور دارند، آشنا شوید. جدول زیر میکروگراف‌های الکترونی هر کدام از اندامک‌های پرتکرار در سلول به همراه رسمی از ساختار آن‌ها را نشان داده است. علاوه بر این در جدول خلاصه‌­ای از ویژگی‌ها و کاربردهای هر کدام از این اندامک‌ها نیز آورده شده است.

سلول‌های ترشحی برون‌ریز پانکراس

ساختار و عملکرد اندامک‌های درونیِ سلول‌های ترشحی برون ریز پانکراس

سلول‌های ترشحی موادی را از غشای پلاسمایی خود به بیرون ترشح می‌کنند. در پانکراس دو نوع سلول‌های ترشحی وجود دارد. سلول‌های اندوکراین(درون ریز) که هورمون‌ها را به جریان خون می‌ریزند و سلول‌های اگزوکراین(برون ریز) که آنزیم‌های هضم کننده را درون مجرایی که به روده کوچک(محل هضم غذاها) ختم می‌شود، می‌ریزند.

با توجه به اینکه آنزیم‌ها از جنس پروتئین هستند؛ بنابراین سلول‌های ترشحی برون‌ریز باید اندامک‌های مورد نیاز برای سنتز پروتئین‌ در مقیاس وسیع، پردازش پروتئین­‌ها به منظور آماده سازی برای ترشح، انتقال آن‌ها به غشای پلاسمایی و آزادسازی آن‌ها را داشته باشند. میکروگراف الکترونی مقابل اندامک‌های زیر را نشان می‌دهد: غشای پلاسمایی، میتوکندری، هسته، شبکه آندوپلاسمی زبر، دستگاه گلژی، وزیکول‌ها و لیزوزوم‌ها.

سلول‌های مزوفیل استوانه‌ای

ساختار و عملکرد اندامک‌های درونی سلول‌های مزوفیل استوانه‌ای برگ‌ها.

برگ‌ها وظیفه  فتوسنتز یعنی تولید ترکیبات آلی از کربن دی اکسید و سایر ترکیبات ساده غیر آلی به وسیله نور را دارند. سلول‌های دارای مزوفیل استوانه‌ای، بیشترین فتوسنتز را از میان سلول‌های یک برگ انجام می‌دهند. شکل این سلول‌ها تقریباً استوانه‌ای(سیلندری) است. این سلول‌ها نیز مانند تمام سلول‌های یک گیاه زنده، توسط دیواره سلولی در خارج و غشای پلاسمایی در داخل احاطه می‌شوند. میکروگراف الکترونی مقابل اندامک‌های زیر را نشان می‌دهد: دیواره سلولی، غشای پلاسمایی، کلروپلاست‌ها، میتوکندری، واکوئل، هسته

تفسیر ساختار سلول‌های یوکاریوتی

تفسیر میکروگراف‌های الکترونی به منظور یافتن اندامک‌ها و تشخیص عملکرد سلول‌های تخصصی شده

عملکرد کلی سلول‌ بعد از شناسایی اندامک‌های درونی یک سلول‌  و آشنا شدن با عملکردهای آن‌ها قابل توصیف است.

میکروگراف‌های الکترونی شکل شماره‌­های 6، 7، و 8 را بررسی کنید. اندامک‌های درون هر کدام را شناسایی و سعی کنید عملکرد کلی این سلول‌ها را حدس بزنید.

 

[1] William Harvey

[2] resolution

[3] svedberg

اشتراک گذاری:

دیدگاهتان را بنویسید